Zonnebootracen: voor een enthousiast groepje Friese studenten meer dan een hobby

Sinds de tweede klas van de middelbare school kennen ze elkaar: Bauke, Folkert, Jitse, Johannes en Senne. Op het Technasium in Sneek (CSG Bogerman) raakten ze enthousiast over het project ‘Young Solar Challenge’: zonnebootracen voor jongeren van 14, 15 en 16 jaar. Met een groep klasgenoten bouwden ze hun eerste zonneboot. En wat gebeurde er? Ze werden meteen Nederlands Kampioen! Dat wakkerde hun enthousiasme natuurlijk nog meer aan. Ook zagen ze waar de ‘volwassen’ klasse, de boten die deelnamen aan de Solar Challenge, toe in staat was. Wat een power en wat een snelheden! Logisch dat ze toen helemaal niet meer te houden waren.

Volgende stap
Inmiddels zijn we een aantal jaar verder. De grote groep werd kleiner, een harde kern bleef over en sinds 2020 neemt Hi-Horizon Racing Team zélf deel aan de Solar Challenge. Wat destijds nog ver weg leek, is inmiddels werkelijkheid geworden. Een knappe prestatie. Deze klasse vaart met grotere boten, meer zonnepanelen en ook is er veel meer vrijheid in het bootontwerp. Dat maakt de techniek ingewikkelder, de investeringen groter, maar de prestaties des te spectaculairder. Omdat het team niet verbonden is aan een universiteit of een bedrijf dat een budget beschikbaar heeft, moest het flink aan de bak om sponsorgelden te verwerven. De mannen maakten een sponsorplan, gingen de boer op en benaderden diverse bedrijven en organisaties. Zo ook Noordenwind, dat meteen aangestoken werd door het enthousiasme van dit jonge team. Zozeer zelfs, dat Noordenwind nu hoofdsponsor is.

En wéér een stap vooruit
De eerste jaren verliepen wat stroef. Het team werkte weliswaar keihard en bereidde zich goed voor, toch was er regelmatig een tegenslag of ging er iets stuk en dan lagen ze weer uit de race. Het betekende wél een steile leercurve. Steeds ging het wat beter en dat geeft natuurlijk een kick: merken dat al je werk succes op begint te leveren! Na de races van 2025 had het team drie wensen: een nieuwe accu, een nieuwe motor en een nieuw zonnedek. Niet alles was financieel en qua tijd mogelijk en ze startten met de accu. Na wat strubbelingen werkt deze nu naar behoren en levert zo’n 20% meer capaciteit. Ook een nieuwe motor was nodig, omdat de oude doorbrandde tijdens de laatste race van 2025, op het Balatonmeer in Hongarije. Hierbij eveneens een upgrade, simpelweg omdat de teamleden nu veel meer kennis en ervaring hebben en beter weten wat de boot nodig heeft.

Het zonnedek is een ander verhaal. Het maken ervan is tijdrovend en de investering zeer fors. Het ontwerp voor het nieuwe zonnedek ligt echter klaar en een nieuw dek zou een enorme vooruitgang betekenen. Het huidige weegt namelijk zo’n 60 kg en het beoogde nieuwe dek slechts 7! Dat zal niet alleen een groot effect hebben op de resultaten tijdens de races, maar maakt ook dat de boot veel gemakkelijker en sneller uit het water gehaald kan worden. Ook dit is een belangrijk element, bijvoorbeeld bij aanpassingen tussen de races of voor het verwisselen van een schroef. Het team heeft namelijk meerdere schroeven en die verschillen van vorm, zodat ze perfect zijn afgestemd op het type race. 

Het belang van strategie
Naast deze fysieke ingrepen is er ook vooruitgang op strategisch gebied. Naarmate het team meer races vaart, krijgen de mannen meer inzicht in de prestaties van de boot bij verschillende omstandigheden. Denk aan de invloed van de hoeveelheid zon en wind en hoe rustig of woelig het water is, op de hoeveelheid energie die in en uit de accu gaat. Ook hierbij komen de voordelen van de nieuwe accu goed naar voren. De nieuwe geeft namelijk een accurater inzicht in hoeveel er geladen wordt uit de zonnepanelen en dat maakt een effectievere strategie mogelijk.

De data van de accu verschijnen op een schermpje in de boot en op de laptops aan de kant. De strategen met de laptops voeren ze in een programma (zelf gecodeerd natuurlijk) in en vullen ze aan met de tijdsduur van de race of de afstand. Het programma geeft vervolgens aan hoe hard er gevaren moet worden voor een zo efficiënt mogelijke race. Na een tijdje geeft de schipper dan door hoeveel Watt hij vaart en hoe vol de accu is en dan volgt er aan wal weer een nieuwe berekening. Zo vliegen tijdens een race de data continu heen en weer tussen de boot en de wal.

Het is trouwens niet: hoe harder varen hoe beter, want de boot wordt inefficiënter bij hogere snelheden. De race op één snelheid varen is het beste, maar als de zon gaat schijnen kun je weer wat sneller gaan. Met die factoren spelen de teamleden aan wal dus gedurende de race, met als doel steeds de optimale balans te bereiken tussen de afstand die nog te gaan is, hoe vol de accu is en hoe fel de zon schijnt. Een mooi staaltje informatica.

Toekomst
Van de drie ingrepen die het team voor 2026 had gepland, zijn de accu en de motor nu gerealiseerd. Voor het begin van de zomer staat het produceren van de nieuwe zonnepanelen gepland. ‘Produceren’, omdat de mannen zelf de cellen aan elkaar solderen en ze lamineren. Ook is het met ‘alleen’ de zonnepanelen niet gedaan, want eerst moet het dek waar de panelen op liggen opnieuw worden gemaakt. De huidige vorm past namelijk niet goed bij de vorm van de nieuwe. Ook dat is weer is een uitdaging, want de boot is gemaakt van carbon en met het bewerken van grotere oppervlaktes heeft het team nog weinig ervaring.

Het woord ‘horizon’ heeft het team echter niet voor niets in zijn naam staan, want ook voor de wat verdere toekomst zijn er plannen. Na het nieuwe zonnedek zijn de omvormers aan de beurt. De overdracht van energie tussen de panelen en de accu kan namelijk efficiënter. De stap die het team vervolgens heel graag zou willen maken, is de overstap naar een draagvleugelboot. Door de speciale onderwatervleugels (hydrofoils) ‘vliegt’ deze boot boven het wateroppervlak, waardoor de weerstand tot wel 80% lager wordt en de boot veel langer en sneller kan varen. Ook komt het de stabiliteit ten goede, omdat de boot nauwelijks last heeft van onrustig water en golven. Prachtige plannen dus!

Tot slot: het NK Zonnebootrace in Akkrum op 15 en 16 mei
Hoe zouden de nieuwe accu en de nieuwe motor het doen tijdens de eerste races van het jaar? De verwachtingen van het team waren hooggespannen. Vergelijk het maar met de Formule 1: niet alleen zelf verbeter je het nodige, ook je concurrenten doen dat!

Dat pakte heel goed uit. Net als in 2025 maakte het team een grote sprong vooruit. Wij zijn dan ook hartstikke trots op de mannen! Tijdens de Endurance race van 36 km eindigden ze op de 8^e plaats. In het Rondje Akkrum (zoveel mogelijk rondjes varen binnen een uur) met 9 rondjes op de 6^e. Dat is alweer een rondje meer en een plaats hoger dan vorig jaar. Ook in de sprintrace ging het goed: een 5^e plaats en maar liefst drie plekken hoger dan in 2025.

Ieder jaar dichter bij het podium dus. Petje af voor deze resultaten. Gefeliciteerd teamleden Folkert Koopmans, Senne Drent, Bauke Sikkes, Jort Dijkstra, Johannes Terwisscha van Scheltinga en Jitse Ritskes!